تشنج ناشی از تب، یک رویداد ترسناک برای والدین است، اما در بیشتر موارد، بیخطر و موقتی است. با این حال، شناخت علائم و عوامل خطر این نوع تشنج، میتواند به والدین کمک کند تا در صورت بروز آن، اقدامات مناسب را انجام دهند. در ادامه به بررسی این سؤال که تب چند درجه باعث تشنج میشود؟ می پردازیم، لطفاً تا انتها با ما همراه باشید.
مجله سلامت پزشک شهر با ارائه مطالب، به شما در انتخاب بهترین راهکار برای سلامتی خود کمک میکند. اما فراموش نکنید که این اطلاعات صرفا جهت آگاهی است و جایگزین نظر پزشک معالج شما نیست. برای تشخیص و جراحی باید به پزشک مراجعه کنید.
اقدامات ضروری در مواجهه با تشنج ناشی از تب در کودکان
تشنج ناشی از تب ممکن است به دنبال افزایش ناگهانی دمای بدن (مثلاً از 38.9 به 40.5 درجه سانتیگراد) رخ دهد. اگرچه این نوع تشنج معمولاً خطر جدی ندارد، اما نباید از آن غافل شد. در صورتی که کودک دچار تشنج شد (علائمی مانند تنفس دشوار، ریزش بیش از حد بزاق، چرخش غیرطبیعی چشمها به بالا یا حرکات شدید و ناگهانی دست و پا)، باید اقدامات فوری انجام دهید.
کودک را به آرامی به پهلو یا پشت بخوابانید و از قرار گرفتن او در نزدیکی اشیای سخت و تیز جلوگیری کنید. سر او را کمی به طرفین متمایل کنید تا در صورت استفراغ یا افزایش بزاق، ترشحات به راحتی خارج شوند. حتماً مطمئن شوید که چیزی در دهان کودک قرار ندارد و از گذاشتن هر جسمی در دهان او خودداری کنید. مدت زمان تشنج را به خاطر بسپارید، زیرا معمولاً بین چند ثانیه تا چهار دقیقه طول میکشد.
پس از پایان تشنج، باید سعی کنید تب کودک را کاهش دهید تا از تکرار تشنج جلوگیری شود. در صورتی که کودک هوشیار است، میتوان به او استامینوفن مخصوص کودکان داد و در صورتی که بیش از شش ماه سن دارد، ایبوپروفن نیز گزینهای مناسب است. لباسهای اضافی او را درآورید و بدنش را با یک دستمال مرطوب و آب ولرم پاشویه کنید. در صورت هوشیاری، میتوان به کودک شیر مادر یا شیر خشک داد.
حتی اگر تشنج کوتاه و خفیف باشد، ضروری است که با پزشک مشورت کنید. اما اگر کودک در حین تشنج کبود شد، حرکات غیرارادی او بیش از چند دقیقه ادامه داشت، پس از تشنج دچار مشکل تنفسی شد یا تا یک ساعت بعد همچنان بیحال و خوابآلود بود، مراجعه فوری به اورژانس اطفال الزامی است.
چرا تب کودک پس از کاهش، دوباره بازمیگردد؟
تا زمانی که عفونت بهطور کامل از بین نرود، بدن کودک همچنان تب خواهد داشت. این روند ممکن است بین 2 تا 3 روز ادامه یابد، اما در برخی عفونتها مانند آنفولانزا، تب میتواند 5 تا 7 روز باقی بماند. اگر کودک تحت درمان با آنتیبیوتیک باشد، معمولاً 48 ساعت زمان نیاز است تا تب کاهش یابد. لازم به ذکر است که داروهای تببر تنها بهطور موقت دمای بدن را پایین میآورند و تأثیری بر ریشه عفونت ندارند، به همین دلیل ممکن است پس از مدتی تب مجدداً ظاهر شود.
دلایل تب بدون علائم در کودکان
اگر کودک دچار تب باشد اما علائمی مانند آبریزش بینی، سرفه، استفراغ یا اسهال را نداشته باشد، تشخیص علت آن دشوارتر خواهد بود. برخی عفونتهای ویروسی مانند رزولا (که باعث بروز جوشهای قرمز رنگ روی پوست پس از چند روز تب میشود) میتوانند موجب تب بالا شوند.
عفونتهای جدیتری مانند مننژیت (التهاب پردههای مغز و نخاع)، عفونتهای ادراری یا باکتریمی (وجود باکتری در خون) نیز ممکن است منجر به تب بالا بدون علائم دیگر شوند. اگر کودک شما بدون هیچ علامت مشخصی دچار تب بالا شده است، مراجعه به پزشک ضروری است.
تب در واقع یک واکنش دفاعی بدن در برابر عفونتها و بیماریهاست و خود بهتنهایی یک بیماری محسوب نمیشود. این وضعیت میتواند ناشی از عوامل عفونی یا غیر عفونی باشد. در صورتی که تب طولانی شود یا بهطور مکرر بازگردد، باید علت آن بررسی شود.
از آنجا که کودکان قادر نیستند وضعیت جسمی خود را دقیق توصیف کنند، والدین ممکن است در تشخیص تب دچار تردید شوند. بهترین راه برای اطمینان، استفاده از دماسنج و اندازهگیری دقیق دمای بدن کودک است.
روش های اندازه گیری دمای بدن کودکان
برای سنجش دمای بدن کودک، از روشهای مختلفی میتوان استفاده کرد که شامل مقعدی، زیرزبانی، زیربغلی و گوشی است. با این حال، دماسنجهای نواری که روی پیشانی قرار میگیرند، معمولاً دقت کافی ندارند و برای اندازهگیری دقیق تب توصیه نمیشوند.
در صورتی که تب بیش از 24 ساعت در کودکان زیر دو سال یا بیش از 72 ساعت در کودکان بالای دو سال ادامه پیدا کند، حتی اگر علائم نگرانکننده دیگری وجود نداشته باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.
تب تحت کنترل مرکز تنظیم حرارت در مغز قرار دارد و معمولاً به سطح خطرناکی نمیرسد. اما در کودکانی که به بیماریهای مزمن قلبی یا ریوی، صرع، بیماریهای متابولیک یا سابقه تب و تشنج دارند، افزایش دمای بدن میتواند بیماری زمینهای را تشدید کند.
تب در نوزادان زیر یک ماه میتواند خطرناک باشد و نیاز به بررسی فوری دارد. همچنین علائم همراه مانند خوابآلودگی شدید، کاهش سطح هوشیاری، استفراغ مکرر، ناتوانی در تغذیه و بروز ضایعات پوستی میتوانند نشاندهنده شدت بیماری باشند و نیاز به بررسی پزشکی دارند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
بسیاری از والدین نگران این هستند که چه زمانی باید کودک خود را نزد پزشک ببرند و چه زمانی میتوانند صبر کنند تا وضعیت او خودبهخود بهبود یابد. زمان مراجعه به پزشک به عواملی مانند سن کودک، میزان تب و علائم همراه آن بستگی دارد.
در شرایط زیر مراجعه به پزشک ضروری است:
- کودکان زیر 3 ماه با دمای مقعدی 38 درجه سانتیگراد یا بالاتر
- کودکان بالای 3 ماه با دمای مقعدی 39 درجه سانتیگراد یا بیشتر
- تب همراه با بیاشتهایی، استفراغ، اسهال مکرر، کاهش ادرار، یا عدم وجود اشک هنگام گریه
- گلودرد یا درد گوش شدید، تبهای مکرر، یا تب همراه با بیماریهای زمینهای
- ظهور ضایعات پوستی یا علائم عفونت ادراری
علائم خطر که نیاز به مراجعه فوری دارند:
- بیقراری شدید یا گریه غیرقابلکنترل
- کاهش سطح هوشیاری یا خوابآلودگی مفرط
- بروز ضایعات پوستی بنفشرنگ (مشابه کبودی)
- کبودی لبها، زبان یا ناخنها
- سردرد شدید، مشکلات تنفسی، تشنج یا دلدرد شدید
- عدم توانایی در بلع بزاق و آبریزش دهان بیش از حد
نکته مهم: هرگز بدون تجویز پزشک آسپیرین برای کاهش تب کودک استفاده نکنید، زیرا میتواند عوارض خطرناکی به دنبال داشته باشد.
اقدامات ضروری پیش از مراجعه به پزشک
پیش از مراجعه به پزشک، لازم است پوشش کودک را کاهش داده و دمای محیط را در سطحی متعادل نگه دارید، بهطوریکه هوا نه بیش از حد گرم باشد و نه بیش از حد سرد. همچنین، به دلیل اینکه تب موجب از دست رفتن مقدار زیادی آب از بدن کودک میشود، حتماً میزان کافی مایعات به او بدهید.
تب در بسیاری از موارد، عاملی دفاعی برای از بین بردن عوامل بیماریزای عفونی است، بنابراین همیشه نیاز به کاهش آن وجود ندارد. اما اگر تب باعث بیحالی، ناراحتی یا تشدید علائم کودک شود، یا در شرایط خاصی افزایش دمای بدن برای او مضر باشد، باید دمای بدن را کاهش داد. تا زمان مراجعه به پزشک، میتوان با در نظر گرفتن سن و وزن کودک، از مقدار مناسب داروهای تببر استفاده کرد.
یکی از داروهای رایج برای کاهش تب، استامینوفن است. بااینحال، نباید بدون تجویز پزشک از آسپیرین برای کاهش دمای بدن کودک استفاده کرد، زیرا این دارو ممکن است عوارض جدی و خطرناکی به همراه داشته باشد. همچنین، به نوزادان زیر دو ماه بههیچوجه نباید بدون نظر پزشک دارو داده شود.
یکی از روشهای کمک به کاهش تب، تنشویه (مانند پاشویه) است، اما باید زمانی از آن استفاده شود که دمای بدن کودک بسیار بالا باشد و داروهای تببر بهاندازه کافی اثر نکرده باشند.
برای جلوگیری از احساس لرز و ناراحتی، بهتر است روش پاشویه را نیم تا یک ساعت پس از مصرف داروی تببر انجام دهید. همچنین، باید از آب ولرم که کمی خنکتر از دمای دست مادر است، استفاده شود. افزودن موادی مانند الکل یا نمک به آب توصیه نمیشود، زیرا الکل از طریق پوست جذب شده و میتواند مسمومیت ایجاد کند.
بنابراین، روش صحیح برای تنشویه شامل حمام کردن کودک با آب ولرم یا مرطوب کردن نواحیای مانند سینه، شکم، رانها، زیربغل و پیشانی با یک حوله یا اسفنج نمدار است. در این روش، تبخیر تدریجی آب از سطح پوست به کاهش دمای بدن کمک میکند.
نکات مهم
- در صورت بروز تشنج ناشی از تب در کودک، فوراً با بهترین دکتر درمان تشنج در شیراز تماس بگیرید.
- هیچگاه سعی نکنید با گذاشتن قاشق یا جسم دیگری در دهان کودک، جلوی تشنج را بگیرید.
- بعد از تشنج، کودک را به بهترین فوق تخصص صرع و تشنج در شیراز نشان دهید تا علت تب و تشنج مشخص شود.
جمع بندی
تشنج ناشی از تب یکی از اتفاقات رایج در کودکان محسوب میشود که معمولاً گذرا و بدون خطر جدی است. با این حال، آگاهی از نشانهها و عوامل مؤثر در بروز آن میتواند به والدین کمک کند تا در هنگام وقوع، واکنش مناسبی نشان دهند.
