بی حسی دست از آرنج به پایین یک علامت شایع است که تقریباً همیشه به دلیل فشار یا آسیب به یکی از اعصاب اصلی بازو (اولنار، میانی یا رادیال) رخ میدهد. شایعترین علت، سندروم تونل کوبیتال است که در آن عصب اولنار در ناحیه آرنج تحت فشار قرار گرفته و منجر به بیحسی و گزگز در انگشت کوچک و نیمه حلقه میشود. در مقابل، فشار بر عصب میانی در مچ دست (سندروم تونل کارپال)، الگوی بیحسی متفاوتی را در سه انگشت اول ایجاد میکند. تشخیص دقیق محل و نوع آسیب عصبی (که میتواند از ناحیه گردن نیز منشأ بگیرد)، برای شروع درمان مناسب و جلوگیری از آسیب دائمی به عصب، حیاتی است.
مجله سلامت پزشک شهر با ارائه مطالب، به شما در انتخاب بهترین راهکار برای سلامتی خود کمک میکند. اما فراموش نکنید که این اطلاعات صرفا جهت آگاهی است و جایگزین نظر پزشک معالج شما نیست. برای تشخیص و جراحی باید به پزشک مراجعه کنید.
بی حسی دست چیست؟
بی حسی دست یک علامت شایع است که میتواند از مشکلات عصبی، اختلالات اسکلتی–عضلانی یا حتی بیماریهای قلبی ناشی شود. به همین دلیل پزشک پس از مراجعه بیمار، ابتدا توان حسی دست را بررسی کرده و سپس به دنبال علت اصلی این مشکل میگردد.
اگرچه در بسیاری از افراد، بی حسی دست نتیجه فشار بر اعصاب ناحیه مچ یا آرنج است، اما عوامل دیگری نیز میتوانند نقش داشته باشند؛ از جمله بیماریهایی مانند اماس، اختلالات تیروئیدی (کمکاری یا پرکاری)، مشکلات عروقی مغزی، وجود توده یا تومور، بیماری شریانهای محیطی، سندرم شیار اولنار، کمبود ویتامین B12 و حتی اسپاسم عضلانی.
یکی از رایجترین دلایل بی حسی دست سندرم تونل کارپال است. در این وضعیت، فشار روی عصب میانی مچ دست باعث میشود فرد دچار بیحسی یا گزگز در انگشت شست، اشاره و میانی شود. این مشکل میتواند یک دست یا هر دو دست را تحتتأثیر قرار دهد.
بسیاری از بیماران احساس خود را به شکل بیحسی انگشتان، گزگز، مورمور یا بیحسی نوک انگشت توصیف میکنند و معمولاً با تکان دادن دست سعی در کاهش این ناراحتی دارند. این علائم بیشتر در طول شب شدت میگیرند و گاهی آنقدر آزاردهنده هستند که فرد را از خواب بیدار میکنند.
علل بی حسی دست
بی حسی دست میتواند تجربهای غیرطبیعی باشد که گاهی فرد حتی ناحیه بیحس را بهعنوان بخشی از بدن خود احساس نمیکند، انگار این قسمت از دست اصلاً وجود ندارد. این مشکل در موارد شدید میتواند کیفیت زندگی را کاهش داده و انجام فعالیتهای روزمره را دشوار کند. بیحسی ممکن است کل دست، بخشی از آن یا تنها انگشتان را درگیر کند و اغلب با تغییر شکل مچ دست پس از حرکات تکراری تشدید میشود.
انجام فعالیتهای مکرر مانند کار با کیبورد و ماوس، تکان دادن فرش، شستن زمین یا بافندگی باعث میشود پیوندهای عصبی در ناحیه داخلی مچ ضخیم شده و فشار بر کانالی که عصبها از آن عبور میکنند افزایش یابد. در چنین شرایطی، خوابآلودگی و گزگز شبانه شروع میشود و به مرور شدت یافته و ممکن است فرد را از خواب بیدار کند. بیحسی ناشی از فشار عصبی در ناحیه آرنج نیز معمولاً در افرادی دیده میشود که مدت طولانی آرنج خود را روی میز قرار میدهند. برای بررسی دقیق تر توصیه میکنیم به بهترین دکتر مغزو اعصاب در شیراز مراجعه کنید.
برخی از شایعترین دلایل بی حسی دست عبارتند از:
سندرم تونل کارپال
تونل کارپال کانالی در مچ دست است که عصب میانی (مدیان) از آن عبور میکند و حس انگشت شست، اشاره، وسط و حلقه را تأمین میکند و حرکت شست را کنترل میکند. تورم رباطها و تاندونها در این کانال باعث فشار بر عصب میشود و علائمی مانند بیحسی، سوزن سوزن شدن و درد در انگشتان و کف دست ایجاد میکند.
استفاده بیش از حد از دست
فعالیتهای تکراری با دست، بیماریهایی مانند دیابت و روماتیسم یا مشاغل مرتبط با کامپیوتر، بافندگی، نوازندگی و کارهای دستی باعث بیحسی و احساس گزگز در انگشتان شست، اشاره و وسط میشوند. این مشکل معمولاً شبها تشدید شده و ممکن است با درد کف دست و مچ همراه باشد.
سندرم کانال گایون
فشردگی عصب اولنار در کانال گایون که در مچ دست قرار دارد، باعث بیحسی در انگشت کوچک و نیمه انگشت حلقه میشود. این عصب همچنین در کنترل مهارتهای حرکتی دست نقش دارد و در صورت عدم درمان، کاهش قدرت گرفتن و ضعف عضلات دست ایجاد میکند.
سندرم تونل کوبیتال (شیار اولنار)
عصب اولنار از بین برجستگیهای استخوانی آرنج عبور میکند و بهعلت سطحی بودن، در معرض ضربه و فشار قرار دارد. فشردگی این عصب باعث گزگز، بیحسی انگشتان کوچک و حلقه، کاهش قدرت دست و مشکلات هماهنگی میشود. این مشکل در افرادی که مدت طولانی آرنج خود را خم میکنند، شایع است.
دیابت
دیابت باعث نوروپاتی محیطی میشود و بیحسی متقارن و سوزش دست و پا در این افراد شایع است. کنترل قند خون و درمان دارویی حمایتی از اصلیترین روشهای مقابله با آن است.
کمکاری تیروئید
عدم تعادل هورمون تیروئید میتواند باعث بی حسی دست، خشکی پوست، ضعف عضلانی، ریزش مو و مشکلات وزن شود. درمان بهموقع این اختلال اهمیت بالایی دارد تا از آسیبهای جدی جلوگیری شود. برای درمان باید به دکتر تیروئید در شیراز مراجعه کنید.
اسپاسم و گرفتگی گردن
گرفتگی عضلات گردن میتواند به فتق یا فشار بر اعصاب دست منجر شود و بیحسی نامتقارن ایجاد کند. بلند کردن اجسام سنگین، وضعیت نامناسب خواب یا کار طولانی پشت میز از عوامل ایجاد این مشکل هستند.
فتق دیسک گردن
فتق دیسک گردن با فشار روی اعصاب بازو، باعث کاهش قدرت و بی حسی دست و بازو میشود. درمان سریع ضروری است، زیرا آسیب عصبی ممکن است غیرقابلبرگشت باشد.
کمبود ویتامین B12
ویتامین B12 نقش محافظتی بر سلولهای عصبی دارد و کمبود آن میتواند باعث بیحسی نوک انگشتان شود. مصرف مکمل و بررسی سلامت معده و روده معمولاً مشکل را برطرف میکند.
سایر علل
مواردی مانند میلوپاتی اسپوندیلوتیک گردن، ایسکمی، مولتیپل اسکلروزیس، نوروپاتی محیطی، شکستگی استخوان، عفونتها و برخی داروها نیز میتوانند باعث بی حسی دست شوند. بنابراین تشخیص دقیق علت نیازمند معاینه و بررسی پزشکی است.
بی حسی دست چپ
بیحسی در دست چپ اغلب ناشی از فشار روی عصبها است، اما گاهی میتواند نتیجه آسیبهای مفصلی نیز باشد. در موارد نادر، این علامت ممکن است نشانه مشکلات قلبی جدی باشد. بهویژه اگر بی حسی دست چپ با درد یا سنگینی بازو همراه باشد، احتمال کاهش جریان اکسیژن به عضله قلب وجود دارد که به آن آنژین کرونری گفته میشود و میتواند منجر به حمله قلبی شود. از آنجایی که بی حسی دست چپ میتواند دلایل متنوعی داشته باشد، در صورت تجربه علائم شدید، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
بی حسی دست راست
شایعترین علت بیحسی در دست راست، سندرم تونل کارپال است. علاوه بر آن، مشکلات ستون فقرات و مغز، ضربه یا شکستگی دست و ترک استخوان میتوانند باعث بیحسی شوند. همچنین این علامت در بسیاری از بیماران مبتلا به دیابت نیز مشاهده میشود.
روش های درمان بی حسی دست
تشخیص بی حسی دست با معاینه فیزیکی آغاز میشود و پزشک سابقه پزشکی فرد را بررسی میکند تا عوامل احتمالی ایجاد بیحسی مشخص شوند. پس از تشخیص علت اصلی، برنامه درمانی مناسب اعمال میشود که ممکن است شامل درمانهای دارویی، فیزیوتراپی یا در موارد شدید، جراحی باشد.
پیشگیری از بی حسی دست
برای کاهش خطر بروز بی حسی دست، باید از اعمال فشار طولانیمدت روی آرنج، مچ و دست پرهیز کرد. اگر فعالیتی مستلزم خم شدن مکرر مچ است، باید فواصل استراحت منظم داشته باشید و از واردکردن بار بیش از حد به دست خودداری کنید. فعالیتهایی مانند تکان دادن فرش یا فشاردادن لباسها باید محدود شوند. همچنین تقویت عضلات دست، مچ و انگشتان با تمرینات توصیهشده توسط پزشک میتواند به پیشگیری کمک کند.
بیحسی، گزگز و کاهش حس ممکن است به بازو نیز سرایت کند. بنابراین بهتر است قبل از شدت گرفتن علائم و کاهش کیفیت زندگی، برای بررسی و درمان به متخصص فیزیوتراپی در شیراز مراجعه کنید تا بیماری به موقع کنترل و درمان شود.
جمع بندی
در نهایت، علت اصلی بی حسی دست از آرنج به پایین معمولاً یک نوروپاتی فشاری است که نیازمند ارزیابی دقیق (از طریق معاینه فیزیکی و تستهای هدایت عصبی) برای تمایز قائل شدن بین آسیب عصب اولنار، میانی یا ریشه عصب گردنی است. درمان بر اساس علت، از تغییر عادات غلط (مانند خم نگه داشتن آرنج) و فیزیوتراپی آغاز شده و در موارد شدید، ممکن است به جراحی آزادسازی عصب ختم شود. تشخیص و اقدام به موقع، به ویژه در مواردی که با ضعف عضلانی همراه است، برای جلوگیری از آسیب دائمی به عصب و بازیابی عملکرد دست ضروری است.
منبع: nyulangone.org
