ورم (ادم) زیر چشم نشاندهنده تورم ناشی از به دام افتادن مایعات اضافی در بافتهای اطراف چشم است. اگرچه ورم دوطرفه (هر دو چشم) معمولاً به دلایل سادهای مانند خستگی یا گریه ایجاد میشود، اما ورم ناگهانی و یکطرفه (فقط در چشم چپ) توجه بیشتری را میطلبد؛ زیرا اغلب نشاندهنده یک مشکل موضعی یا واکنشی است که بهطور خاص آن ناحیه را تحت تأثیر قرار داده است.
مجله سلامت پزشک شهر با ارائه مطالب، به شما در انتخاب بهترین راهکار برای سلامتی خود کمک میکند. اما فراموش نکنید که این اطلاعات صرفا جهت آگاهی است و جایگزین نظر پزشک معالج شما نیست. برای تشخیص و جراحی باید به پزشک مراجعه کنید.
علت ورم ناگهانی زیر چشم چپ
تورم ناگهانی زیر چشم چپ میتواند به دلایل مختلفی بروز کند و این مشکل معمولاً نشاندهنده وجود التهاب، تجمع مایع یا یک عامل تحریککننده در این ناحیه است. مهمترین علتهای این نوع ورم شامل موارد زیر هستند:
آلرژیها
رایجترین دلیل پف و ورم ناگهانی زیر چشم، واکنشهای آلرژیک است. این حالت که اغلب در قالب ورم ملتحمه آلرژیک شناخته میشود، در اثر تماس با آلرژنهایی مانند گرده گل، گردوغبار، پرز حیوانات یا برخی مواد آرایشی ایجاد میگردد. آزاد شدن هیستامین در بدن باعث التهاب و تجمع مایعات در اطراف چشم میشود.
عفونتهای چشمی
عفونتهایی مانند التهاب ملتحمه (چشم صورتی) یا گلمژه از عوامل شایع ایجاد ورم هستند. این عفونتها معمولاً با قرمزی، درد، ترشحات چرکی و حساسیت همراهاند. گلمژه زمانی رخ میدهد که یکی از غدد چربی پلک دچار عفونت شود.
آسیب یا ضربه به چشم
کوفتگی، ضربه مستقیم، خراش، کبودی یا حتی نیش حشرات میتوانند باعث تورم زیر چشم شوند. آسیبدیدگی معمولاً با تغییر رنگ پوست، حساسیت و درد همراه است. در اکثر موارد، با تمیز نگه داشتن ناحیه و استراحت، مشکل ظرف چند روز برطرف میشود.
انسداد مجرای اشک
وقتی مسیر خروج اشک بسته شود، تجمع مایع باعث ورم و گاهی ترشح میشود. این انسداد میتواند به دلیل عفونت، ضربه یا بهندرت وجود تومور ایجاد گردد. موارد ناشی از عفونت معمولاً به درمان دارویی نیاز دارند.
سینوزیت
التهاب یا عفونت سینوسها میتواند باعث فشار و پف در اطراف چشمها شود. اگر سینوسهای سمت چپ درگیر شوند، تورم اغلب در زیر چشم چپ دیده میشود. این وضعیت معمولاً با سردرد، گرفتگی بینی و درد گونه همراه است.
گلمژه (استی)
گلمژه معمولاً در محل رویش مژهها ایجاد میشود و یک توده دردناک کوچک به وجود میآورد. این عارضه میتواند باعث احساس جسم خارجی، آبریزش چشم، حساسیت به نور و ورم ناگهانی شود. اکثر گلمژهها خودبهخود خوب میشوند، اما موارد شدید نیاز به آنتیبیوتیک یا تخلیه دارند.
سلولیت پریاوربیتال
این نوع عفونت پوستی در نزدیکی چشم بیشتر در کودکان دیده میشود و معمولاً به دنبال آسیب، گزش یا سینوزیت ایجاد میشود. سلولیت موجب درد، التهاب و ورم قابلتوجه در اطراف چشم میشود و به علت خطر درگیری بافتهای عمیقتر، حتماً نیاز به درمان پزشکی دارد.
لنفوم (موارد نادر)
در موارد نادری، برخی سرطانها مانند لنفوم میتوانند باعث ایجاد ورم یا برآمدگی در اطراف چشم شوند. در این وضعیت، پزشک پس از بررسیهای لازم از روشهایی مانند شیمیدرمانی یا پرتودرمانی استفاده میکند.
مشکلات دندانهای فک بالا
به دلیل نزدیکی ریشه دندانهای فک فوقانی به چشم، هرگونه عفونت یا التهاب دندانی میتواند به تورم زیر چشم منجر شود. این نوع ورم اغلب همراه با درد دندانی یا لثهای است.
مالیدن بیش از حد چشم
خارش یا احساس جسم خارجی ممکن است باعث شود افراد چشم خود را فشار دهند یا ماساژ بدهند. این رفتار میتواند رگهای ظریف اطراف چشم را تحریک کرده و ورم موقتی ایجاد کند.
مشکلات کلیوی
یکی از علائم احتباس مایعات در بدن، تورم زیر چشمهاست. اگر کلیهها عملکرد مناسبی نداشته باشند، تجمع مایعات در بافتها بیشتر شده و بهویژه در صبحها زیر چشم دیده میشود.
اختلالات پوستی مانند درماتیت
درماتیت تماسی، اگزما یا هر التهابی که پوست اطراف چشم را درگیر کند میتواند علت تورم باشد. این شرایط معمولا با خارش، پوستهریزی یا قرمزی همراه است.
شالازیون
شالازیون یک انسداد مزمن در غدد چربی پلک است که باعث ایجاد تودهای سفت و غیر دردناک میشود. اگرچه بیشتر در پلک بالا دیده میشود، اما در صورت درگیری پلک پایین میتواند باعث ورم زیر چشم شود.
بررسی علت احتمالی ورم ناگهانی زیر چشم
برای تشخیص دلیل تورم ناگهانی زیر چشم، لازم است به هرگونه تماس یا اتفاقی که اخیراً برای پوست اطراف چشم رخ داده توجه کنید؛ برای مثال مصرف محصولات آرایشی جدید، تماس با مواد حساسیتزا، مالیدن چشم یا حتی ضربههای کوچک. همچنین بررسی علائمی مانند قرمزی، درد، خارش، اشکریزش یا اختلال در بینایی میتواند به نوع علت اصلی ورم اشاره کند و برخی از احتمالات را رد یا تأیید نماید.
روش های تشخیص ورم ناگهانی زیر چشم
اگر علت تورم بهسرعت مشخص نشود یا ورم رو به شدت گذاشته باشد، مراجعه به پزشک چشمپزشک یا متخصص ضروری است. پزشک ابتدا ناحیه را معاینه کرده و در صورت نیاز اقدامات تشخیصی بیشتری را توصیه میکند، مانند:
- تستهای آلرژی؛
- آزمایش خون (برای بررسی عفونتها یا مشکلات سیستمیک)؛
تصویربرداری مانند سونوگرافی یا CT scan در موارد مشکوک به سینوزیت، آسیب یا انسداد مجاری.
درمان ورم ناگهانی زیر چشم چپ
روش درمان مستقیماً به علت ایجاد تورم بستگی دارد. رایجترین درمانها شامل موارد زیر هستند:
آلرژی
- مصرف آنتیهیستامینهای خوراکی یا اسپری/قطره چشمی ضد آلرژی.
- دوری از عوامل شناختهشدهای که موجب تحریک میشوند.
عفونتها
- استفاده از قطرهها یا پمادهای آنتیبیوتیک یا ضدویروس (با تجویز پزشک).
- کمپرس گرم برای کاهش درد و تسریع بهبودی گلمژه یا عفونتهای سطحی.
آسیبهای چشمی
- استفاده از کمپرس سرد در ساعات اولیه پس از آسیب، برای کاهش خونریزی و تورم.
انسداد مجرای اشک
- کمپرس گرم و ماساژ ملایم ناحیه؛
- در موارد مزمن یا مقاوم به درمان، ممکن است نیاز به جراحی کوچک باشد.
سینوزیت
مصرف داروهای ضداحتقان، اسپریهای کورتیکواستروئیدی بینی یا آنتیبیوتیکها (در صورت عفونت باکتریایی).
مشکلات دندانی
مراجعه به دندانپزشک جهت بررسی آبسه، عفونت ریشه یا سایر مشکلات فک بالا.
اختلال عملکرد کلیه
- تغییرات سبک زندگی مثل کاهش مصرف نمک و افزایش آب مصرفی؛
- درمانهای پزشکی تحت نظر پزشک متخصص.
درماتیت و اگزما
- دوری از محرکهای پوستی مانند مواد آرایشی یا شویندهها؛
- استفاده از کرمهای کورتیکواستروئید موضعی برای کاهش التهاب.
شالازیون
- کمپرس گرم و ماساژ ملایم پلک برای باز شدن غدد چربی؛
- در موارد مقاوم، تخلیه یا جراحی کوچک توسط چشمپزشک.
پیشگیری از ورم ناگهانی زیر چشم چپ
برای کاهش احتمال بروز تورم در پلک پایین یا اطراف چشم رعایت چند نکته ضروری است:
- از مالیدن چشمها خودداری کنید؛
- بهداشت چشم و صورت را رعایت کنید؛
- قبل از خواب آرایش چشم را بهطور کامل پاک کنید؛
- از محصولات آرایشی و کرمهای دور چشم مخصوص پوست حساس استفاده کنید؛
- مصرف نمک را کاهش و میزان آب دریافتی را افزایش دهید؛
در صورت داشتن سابقه سینوزیت، درمانهای پیشگیرانه را جدی بگیرید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
بسیاری از تورمهای ناگهانی زیر چشم خفیف بوده و با درمانهای ساده خانگی مثل کمپرس گرم یا سرد، آنتیهیستامینهای بدون نسخه یا استراحت، بهسرعت برطرف میشوند. با این حال در شرایط زیر مراجعه به متخصص چشم در شیراز ضروری است:
- ورم بیش از 48–72 ساعت طول بکشد یا بدتر شود؛
- همراه با درد شدید، تب، ترشح چرکی یا کاهش بینایی باشد؛
- تورم پس از آسیب جدی یا ضربه به چشم ایجاد شده باشد؛
- یکی از چشمها بهطور قابلتوجهی بیشتر از دیگری ورم کرده باشد؛
- فرد سابقه بیماریهای سیستمیک مانند مشکلات کلیوی یا دیابت دارد.
جمع بندی
ورم ناگهانی زیر چشم میتواند دلایل بسیار متنوعی داشته باشد؛ از عوامل سادهای مثل کمخوابی یا خستگی گرفته تا مشکلات جدیتر مانند عفونت یا التهاب. توجه به اینکه تورم فقط در یک چشم ظاهر شده یا هر دو چشم را درگیر کرده است، همراه با بررسی علائم جانبی، میتواند سرنخهای مهمی درباره علت اصلی ارائه دهد.
در بیشتر مواقع، مراقبتهای خانگی و اقدامات ساده بهسرعت وضعیت را بهبود میبخشند، اما اگر تورم شدید، ماندگار یا همراه با درد، تب، اختلال بینایی یا ترشح باشد، مراجعه به پزشک کاملاً ضروری است. بیتوجهی به علائم هشداردهنده ممکن است روند درمان را دشوارتر کند.
منبع: www.healthline.com
